Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai một bước đi chiến lược cấu trúc nhằm giải quyết tình trạng quá tải hạ tầng và tối ưu hóa quỹ đất đô thị. Trọng tâm của chiến lược này là Đề án di dời và mở rộng các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, đào tạo nghề và các bệnh viện lớn ra khỏi khu vực nội thành. Kế hoạch này được gắn liền với Quy hoạch chung thành phố dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026, đồng thời tận dụng không gian phát triển mới sau khi mở rộng địa giới hành chính vào tháng 7/2025. Mục tiêu cốt lõi không chỉ dừng lại ở việc giảm áp lực giao thông mà còn là tái thiết lập quỹ đất trung tâm để ưu tiên phát triển nhà ở xã hội và hình thành các hệ sinh thái chuyên biệt ở ngoại vi.
1. Cơ sở pháp lý và Chủ trương chính sách
Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM đã ban hành Kết luận chính thức về chủ trương nghiên cứu xây dựng hai đề án quan trọng:
- Đề án di dời và mở rộng: Tập trung vào các cơ sở giáo dục (đại học, cao đẳng, dạy nghề) và các cơ sở y tế ra khỏi nội đô theo lộ trình đồng bộ.
- Đề án khai thác nguồn lực đất đai: Sử dụng quỹ đất sau di dời, phù hợp với quy hoạch để xây dựng nhà ở xã hội.
Đây được xác định là cơ sở chính trị và pháp lý mới nhất để các cơ quan chức năng cụ thể hóa lộ trình triển khai trong giai đoạn tới, đảm bảo tính thống nhất với quy hoạch tổng thể của thành phố.
2. Quy hoạch chung 2026: Nền tảng tái cấu trúc đô thị
Việc thực hiện di dời được đặt trong khung thời gian và không gian quy hoạch mới của thành phố:
- Thời hạn hoàn thành: Bí thư Thành ủy TP.HCM chỉ đạo hoàn thành quy hoạch chung chậm nhất vào cuối năm 2026. Sở Quy hoạch – Kiến trúc được giao chủ trì, với định hướng thuê tư vấn quốc tế để đảm bảo chất lượng.
- Mở rộng địa giới hành chính: Từ tháng 7/2025, TP.HCM thực hiện sáp nhập tỉnh Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Sự thay đổi này tạo ra dư địa không gian cực lớn, cho phép chuyển đổi mô hình từ đơn tâm sang đa trung tâm.
- Tầm nhìn chiến lược: Khai thác quỹ đất hiệu quả hơn, giảm mật độ chức năng tại lõi đô thị và phân bổ lại nguồn lực xã hội ra các cực phát triển mới.
3. Mục tiêu và Lợi ích chiến lược của việc di dời
Việc điều chỉnh cấu trúc đô thị này hướng tới những lợi ích mang tính căn cơ:
Giảm áp lực hạ tầng giao thông
Hiện nay, mỗi ngày có hàng chục nghìn sinh viên, giảng viên và bệnh nhân di chuyển vào khu vực trung tâm, tạo áp lực khổng lồ lên các trục đường huyết mạch. Việc đưa các cơ sở này ra ngoại vi sẽ trực tiếp cắt giảm mật độ lưu thông, giải quyết bài toán kẹt xe kinh niên tại lõi đô thị.
Hình thành hệ sinh thái chuyên biệt
Thay vì các cơ sở nằm phân tán như hiện nay, thành phố hướng tới việc tập trung hóa:
- Giáo dục: Đưa các trường đại học về Khu đô thị Đại học Quốc gia TP.HCM để hình thành hệ sinh thái giáo dục – nghiên cứu đồng bộ.
- Y tế: Phát triển các cụm y tế hiện đại tại các cửa ngõ, nâng cao chất lượng dịch vụ theo hướng tập trung.
Tái khai thác quỹ đất cho An sinh xã hội
Một điểm mới đột phá là việc gắn di dời với phát triển nhà ở xã hội. Quỹ đất vàng sau khi di dời sẽ không phục vụ cho các mục tiêu thương mại mật độ cao mà được quy hoạch lại để đáp ứng nhu cầu nhà ở cho người thu nhập thấp và công nhân, giải quyết bài toán an sinh xã hội cấp bách.
4. Các dự án và Hạ tầng y tế trọng điểm
Bên cạnh kế hoạch di dời, thành phố đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng y tế tại các khu vực ngoại vi để sẵn sàng tiếp nhận và chia lửa cho nội đô:
| Dự án/Cơ sở | Quy mô đầu tư | Trạng thái/Tiến độ |
| 2 Bệnh viện tại xã Tân Nhựt | Hơn 8.700 tỷ đồng | Đã thông qua chủ trương đầu tư |
| BV Đa khoa khu vực Thủ Đức | Đang hoàn thiện | Dự kiến hoạt động trong năm 2024 hoặc Q1/2025 |
| BV Đa khoa khu vực Hóc Môn | Đang hoàn thiện | Dự kiến hoạt động trong năm 2024 hoặc Q1/2025 |
| BV Đa khoa khu vực Củ Chi | Đang hoàn thiện | Dự kiến hoạt động trong năm 2024 hoặc Q1/2025 |
Chủ trương di dời các cơ sở giáo dục và y tế ra khỏi nội đô TP.HCM là một quyết sách mang tính bước ngoặt, gắn liền với sự thay đổi về địa giới hành chính và tầm nhìn quy hoạch năm 2026. Với tinh thần “việc khó không né, việc mới không chờ”, đề án này không chỉ nhằm giảm tải cho khu vực trung tâm mà còn là chiến lược tái cấu trúc không gian sống, tạo động lực mới cho phát triển bền vững và công bằng xã hội thông qua việc ưu tiên quỹ đất cho nhà ở xã hội.